Mark Etiketi Ne İşe Yarar? – Bir Kez Daha Yanılmak
Kayseri’nin soğuk bir kış sabahıydı. Evin içi sıcacıktı ama dışarıda kara kışın pençeleri vardı. Çalışma masamın başında oturmuş, ne yapacağımı bilmiyorum. Önümde açılan web sayfasındaki marka isimleri, tanınmış etiketler, fiyatlar, ürünler… Hangi ürünü alacağımı kararlaştırmaya çalışıyordum. Ancak bir türlü içimdeki boşluk hissi geçmiyordu. Mark etiketi ne işe yarar? Bu soruyu hem cevapsız bırakmak, hem de üzerine kafa yormak, hep bir duygusal çelişkiye soktu beni.
Bir yandan, hayatın anlamı gibi bir şeymiş gibi sürekli takip ettiğim markalar, diğer yandan, bu markaların anlamını sorguladığımda hissettiğim yalnızlık… Bazen gerçekten kafam karışıyordu. O an, hayatımda büyük bir etiketin önemini tartışmam gerekmiş gibi hissettim. Ama ne kadarına sahip olduğumu, ne kadarını içimde hissedebileceğimi, ya da bana ne katacağını merak ediyordum.
İnsanın Kimliğini Etikete Yüklemek
O sabah, telefonumda bir sürü markanın reklamını görmek beni daha da mutsuz etmişti. Belki de Kayseri’deki küçük dükkanlardan bir şeyler almanın, belki de yerel bir etiketi takip etmenin beni mutlu edeceğini düşündüm. Ama o sırada aklımda bir soru belirdi: “Mark etiketi, gerçekten kimliğimi tamamlamak için bu kadar önemli mi?”
Birkaç hafta önce, moda ile ilgilenmeye başladım. Birkaç parça giysi almak istiyordum, ama ne yazık ki elimdeki bütçe, sadece belli başlı markaların ürünlerine yetiyordu. Markaların insana sunduğu bir dünya vardı; kaliteli, popüler, tanınan ve en önemlisi “kişiliğinizi belirleyen” etiketler. Tıpkı, sosyal medya paylaşımlarında gördüğümüz o parlak hayatlar gibi, bir markanın etiketi de adeta bir kimlik, bir statü sembolü gibiydi. Ama ben, bir etiketin kimliğimi mi belirlemesi gerektiğini hâlâ tam olarak anlayamıyordum.
Bir gün, büyük bir alışveriş merkezine gitmeye karar verdim. Markaların tabelaları ile dolu dükkanlardan geçtim, her birinde adeta bir çağrı vardı. “Benimle ol, sen de benim gibi ol.” Markaların etiketleri, bir zamanlar benden istediği her şeydi: “Hadi, al beni, satın al, sahip ol, özgürleş, başarılı ol.” Ama, o gün fark ettim ki, bu etiketlerin kim olduğumu sorgulamama sebep olduğunu artık hissetmeye başlamıştım. O kadar çok etiket vardı ki, hangi biri benim kimliğimi anlatıyordu? Hangi biri beni doğru yansıtabiliyordu?
Marka ve Kendini Tanıma Arasındaki Çelişki
Bir akşam, eski bir arkadaşım beni aradı. Geçen yıl aldığımız bir sweatshirt hakkında konuştuk. O sweatshirt’ü bana almıştı, bir marka etiketi üzerine yazılıydı, renkleri hoştu ve kumaşı da gayet kaliteliydi. Ama bir süre sonra, o markayı giyerken garip bir şekilde kendimi kaybetmeye başlamıştım. Çünkü o etiket bana ait değildi. O an fark ettim ki, bir markanın etiketinin arkasında, gerçekten bir şeyleri gizlemek vardı.
Bu düşünceler arasında kaybolmuşken, arkadaşım birden bana şunu sordu: “Marka etiketini alırken ne düşünüyordun? Ne hissettin?” O an, geçmişteki “alım hevesimle” değil, bugünkü “kimliğimi keşfetmeye çalışarak” bir cevap verdim: “Ben sadece o markaya ait olmak istedim. Çünkü o markayı giyen insanlar, benden daha çok şeye sahip gibi görünüyordu. Ama belki de o zamanlar, kimliğimi gerçekten kendimle değil, başka bir şeyle tanımlamak istedim.”
Gerçekten o zamanlar, içimdeki boşluğu, kendimi başka şeylere sığdırarak doldurmaya çalışıyordum. O sweatshirt, o marka, sadece dışımda bir şeydi. Ama içimdeki eksiklik hep devam etti. O etiketin içindeki ismin bana ait olmadığını, sadece başkalarının kimliğine öykündüğümü sonunda anladım.
Mark Etiketi Ne İfade Ediyor?
Bundan birkaç gün önce, Kayseri’nin merkezinde yürürken gözüm bir reklam panosuna takıldı. O reklamda, herkesin bildiği, herkesin sahip olmak istediği bir markanın yeni koleksiyonu tanıtılıyordu. Fiyatları gerçekten uçuktu. Bir an düşündüm; markalar, gerçekten kim olduğumuzu gösteriyor mu? Yoksa bizler, sürekli olarak markaların kimliklerine sığınıp, kendi kimliğimizi kaybetmekten korkuyor muyuz?
Benim için, marka etiketi, sadece ürünleri tanımlayan bir etiket değil; daha çok bir anlam taşıyan bir şeydi. Bir etiket, bir kimlik, bir yaşam tarzı… O markanın taşıdığı anlamla birlikte, toplumsal kabul ve statü de geldi. Bir markanın etiketini taşıdığında, bir toplumun nezdinde “başarılı” sayılabiliyordun. Ama markanın bana ne kattığını ve neyi hissettirdiğini hiç düşündüm mü? Gözlerimde, ruhumda değişen bir şey var mıydı? Gerçekten içimi ısıtan bir şeyler var mıydı? Belki de, alacağım her bir parçada “kendimi daha çok bulurum” diye düşündüm. Ama bir sabah kalkıp, o etiketleri çıkardığımda, bir boşlukla karşılaştım. O etiketlerin, beni benden daha fazla tanıdığını düşünmüştüm ama sonra fark ettim ki, markaların da bana ait bir şeyi yoktu. Sadece bir ‘imaj’ yaratıyorlardı.
Markalar: Kimlik Arayışı mı, Yoksa Toplumsal Maskeler mi?
Şimdi, markaların ne kadar değerli olduğunu sorguluyorum. Bir zamanlar, sadece başkalarının gözünde “kimseye benzememek” için bir etiket takmak istiyordum. Ama o etiketlerin sırtımda ağır bir yük olduğunu düşündüm. Çünkü her markanın ardında, ne kadar özgür olursan ol, bir toplumsal baskı vardı. Marka etiketi ne işime yarıyordu? Gerçekten hayatımı şekillendirmeye mi yardımcı oluyordu, yoksa sadece bir başkasının beni nasıl görmek istediğiyle ilgiliydi?
Sonunda, kendi kimliğimi bulmak için markaların bana sunduğu hayatı değil, kendi yaşam tarzımı ve değerlerimi içeren etiketleri seçmem gerektiğini fark ettim. Kendi etiketimi oluşturacak güce sahip olmalıydım.
Sonuç: Markalar Bir Yansıma mı, Gerçekten Kimliğimiz mi?
Mark etiketi ne işe yarar? Bunu sormak, kimliğimizi sorgulamak gibi bir şey oldu. Bu soruyu sorarken, gerçekten markaların bize kattığı değerleri ya da sadece etiketlere dayalı kimliklerimizi yeniden düşündüm. Gerçekten bu etiketler, içimizdeki boşluğu doldurabilir mi? Yoksa bunlar sadece dışarıdan bakıldığında değerli gibi görünen, ama aslında içi boş olan nesneler mi?
Bazen markalarla oynamak, kendimizi bulmak yerine kaybolmamıza yol açabiliyor. Etiketler bir maskeye dönüşüp, kim olduğumuzu unutturabiliyor. Gerçek kimlik, bir markanın etiketinde gizli değil. O etiketin altında, sadece sen varsın, ben varım. Kim olduğumuz, kimseye ait olmayan bir yerin içindedir.